Λαράνι - Ιστορία

ΛΑΡΑΝΙ, το

Δημοτικό Διαμέρισμα  του Δήμου Γόρτυνας και βρίσκεται σε  υψόμετρο 440μ.!

Το όνομα του χωριού οφείλεται στον πρώτο οικιστή του, ο οποίος λεγόταν Λαράνης. Οι πιο πολλοί από τους σημερινούς κατοίκους του κατάγονται από τη Μικρά Ασία.

Σε έγγραφο του 1301 αναφέρεται το Larani ως φέουδο του AndreaBarbarigo που νοικιάζει ένα αγρό του στη θέση Letino Νικόλαο Πανταλέο. Το 1391 ήταν φέουδο του MarcusDandulo.  Αναφέρεται το 1577 από τον Fr. Barozzi ως LaranietLugrithiCatoetLaranietLutresApano. Aπό τον Καστροφύλακα το 1583 ως Larani  Apano με 58 κατ. και  Larani  Cato με 88 κατ. ενώ το Βασιλικάτα το αναφέρει και με τις δυο ονομασίες.

Στην τούρκικη απογραφή του 1671 αναφέρεται ως Larani με 7 χαράτσια (1 πλούσιοι, 4 μεσαίας τάξεως και 2 πτωχοί). Σε έγγραφο του 1672 που δημοσίευσε ο Σταυρινίδης (Μεταφράσεις, τ. Β., σ. 159) αναφέρει ότι το χωριό είχε τέμενος.

Το χωριό αναφέρεται από το Χουρμούζη και συγκεκριμένα ότι πριν το 1821 το χωριό είχε 40 μουσουλμανικές οικογένειες κ 22 εκκλησίες, ενώ το 1832 είχε  30, χωρίς πλέον να αναφέρεται η ύπαρξη των εκκλησιών.

Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 (Pashley) αναφέρεται ως  Larani με  20 μουσουλμανικές  οικογένειες.

Στην απογραφή του 1875 που διενήργησε ο υποπρόξενος της Ρωσίας  Ι. Μητσοτάκης, το χωριό κατοικείται από 300 μουσουλμάνους κατοίκους (60 οικογένειες) (Αλ. Ανδρικάκης, Στατιστική 1875 έτους, ένθετο εφ. ΠΑΤΡΙΣ, Σ. 124 (Φεβρουάριος 2008)

Στην απογραφή Σταυράκη (1881) το χωριό ανήκει στο Δήμο Μεγάλης Βρύσης. Έχει 304 μουσουλμάνους κατοίκους (160 άρρενες και 144 θήλεις). Οι οικογένειες του χωριού ανέρχονται σε 66. 

Το 1900 στην πρώτη απογραφή της Κρητικής Πολιτείας, το Λαράνι συνεχίζει  να ανήκει  στο Δήμο Μεγάλης Βρύσης και έχει 23 Έλληνες κατοίκους (18 άρρενες και 5 θήλεις) και 28 Τούρκους (21 άρρενες και 7 θήλεις).

Το Λαράνι παρουσιάζει φθίνουσα πληθυσμιακή εξέλιξη στις απογραφές από το 1900 και μετά:

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ

 

ΕΤΟΣ

ΠΛΗΘ.

1900

51

1920

286

1928

217

1940

432

1951

251

1961

311

1971

291

1981

319

1991

268

2001

268

2011

191

Το 1920 είναι έδρα ομώνυμου αγροτικού Δήμου. Το 1928 ανήκει στην κοινότητα Αγίου Θωμά. Το 1940 είναι έδρα κοινότητας. Το 2001 ανήκει στον καποδιστριακό Δήμο Αγίας Βαρβάρας και το 2011 στον καλικρατικό Δήμο Γόρτυνας.

Τον Φεβρουάριο του 1944, αντάρτες με την συνεργασία Σοκαριανών, συνέλαβαν και ξυλοκόπησαν άγρια τους αδελφούς Μακρυδάκη, καταγόμενους από τον Κρουσώνα, οι οποίοι είχαν επισκεφθεί το Σοκαρά για προσωπικούς λόγους. Είχαν καταταγεί στο Σώμα του αιμοσταγούς Φριτς Σούμπερτ. Αιμόφυρτους τους μετέφεραν κοντά στο Λαράνι και τους έρριψαν σε απύθμενο βάραθρο για να χαθούν τα ίχνη τους. Ο ένας εξ αυτών όμως επέζησε και την νύκτα στις κραυγές του για βοήθεια ήκουσε γερμανικό περίπολο, το οποίο τον ανέσυρε και τον μετέφερε για νοσηλεία στο Γερμανικό Νοσοκομείο της Γεωργικής Σχολής στον Αμπελούζο.  http://www.patris.gr/articles/247043?PHPSESSID=tl2dc63j0lrj9o98qf8vjl0rj0#.UrvAedJdVQA

Στο Λαράνι γεννήθηκε ο καπετάνιος της Εθνικής Αντίστασης Γιάννης Ποδιάς που σκοτώθηκε στον εμφύλιο και συγκεκριμένα  τον Ιούλιο του 1947 στη μάχη της Λοχριάς στον Ψηλορείτη. http://kokkinosfakelos.blogspot.gr/2011/07/h.html

To χωριό διαμαρτυρήθηκε για τα προβλήματά του με αποχή από τις  ευρωεκλογές  του  2004.  Ψήφισαν μόλις τρεις από τους 289 εγγεγραμμένους στους εκλογικούς καταλόγους. Oι κάτοικοι αντιδρούν στη χωροθέτηση XYTA στην περιοχή.

Πηγές: Στέργιος Σπανάκης, Πόλεις και Χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, εκδ. Γ. Δετοράκης, Ηράκλειο 1993.

Αρχείο Ζαχαρία Καψαλάκη